امروزه برای درمان ناباروری از روش‌های نوین ابداعی استفاده می‌شود. این تکنیکها که بسته به علت ناباروری در زوجه به کار گرفته می‌شوند؛ تنوع زیادی هم دارند.
در ادامه دکتر رویا رحیمی، متخصص زنان و زایمان به شما می‌گوید که هر روشی برای کدام زوج نابارور کاربرد دارد.

۱- تلقیح درون رحمی (IUI)

IUI یا تلقیح درون رحمی در دو صورت به کار می‌رود:

•    در مواردی که مرد مشکلاتی مانند کمی حجم منی، کم بودن تعداد اسپرم، کمی تحرک اسپرم یا کاهش میل جنسی دارد.

•    در مواردی که زن مشکلات ترشح گردن رحم و اختلال ایمنی منجر به ناباروری دارد یا به علت درد و شرایط خاصی مانند واژینسیموس امکان مقاربت طبیعی وجود ندارد.

این روش نسبتا ساده و بدون درد است و در مطب پزشک و بدون نیاز به بیهوشی نیز قابل انجام است. در این روش نمونه مایع منی را می‌گیرند و داخل رحم تزریق می‌کنند. در عین حال در آمیزش طبیعی حدود ۱۰ درصد از اسپرم‌ها از واژن به گردن رحم می‌رسند اما با عمل IUI تعداد بیشتری از اسپرم‌های با کیفیت مناسب به داخل رحم راه می‌یابند و احتمال باروری افزایش می‌یابد.

۲- لقاح خارجی رحمی (IVF)

در تمام مواردی که شرایط رسیدن اسپرم به تخمک در رحم فراهم نباشد مانند انسداد لوله‌های رحمی، چسبندگی‌های حفره لگنی، تعداد کم اسپرم و تحرک پایین اسپرم از روش IVF استفاده می‌شود.


به این ترتیب که روز عمل، نمونه اسپرم از مرد و تخمک تحت یک بیهوشی کوتاه و موقت از زن گرفته می‌شود، سپس اسپرم و تخمک در آزمایشگاه جنین‌شناسی در محیط کشت مجاور یکدیگر قرار داده می‌شود تا اسپرم خودش وارد تخمک شود و آن را بارور کند. به تخمک لقاح یافته، جنین گفته می‌شود. جنین تک سلولی شروع به تقسیم می‌کند و یک جنین چندسلولی ایجاد می‌شود. جنین پس از ۴۸ تا ۷۲ ساعت به رحم زن منتقل می‌شود تا در آنجا لانه گزینی کند و بارداری انجام شود.
در این روش می‌توان مراحل انجام عمل IVF را به چهار مرحله تقسیم کرد. مرحله اول، تحریک تخمدان، مرحله دوم، تخمک‌گیری، مرحله سوم: لقاح اسپرم و تخمک، مرحله چهارم: انتقال جنین.
یکی از مزایای IVF این است که قبل از انتقال جنین، عمل لقاح قابل مشاهده است و در صورتی که اسپرم با تخمک لقاح پیدا نکند، می‌توان در نوبت‌های بعدی شرایط لقاح را تغییر داد. مزیت دیگر IVF این است که اگر بیماری فاقد لوله‌های رحمی باشد نیز بدون مشکل عمل IVF انجام خواهد داد، اما محدودیت IVF آن است که میزان بارداری در زنان بالای ۴۰ سال به علت کم کیفیتی تخمک‌های زن کاهش می‌یابد.

۳- میکرواینجکشن یا تزریق اسپرم داخل تخمک (ICSI)

روش میکرواینجکشن در مواردی به کار می‌رود که اسپرم مرد از نظر تعداد، تحرک یا شکل کیفیت لازم را ندارد. در بعضی موارد هم که چندین مورد عمل IVF انجام داده و به نتیجه نرسیده است، آنوقت از عمل میکرواینجکشن استفاده می‌شود. به طور کلی در این روش، یک اسپرم در محیط آزمایشگاه به داخل یک تخمک تزریق می‌شود که به دنبال آن لقاح و تقسیم سلولی صورت می‌گیرد و جنین تشکیل ‌شود. میکرواینجکشن نیز مانند IVF شامل چند مرحله تحریک تخمدان، تخمک‌گیری، تزریق اسپرم داخل تخمک و لقاح و انتقال جنین است.

۴- تشخیص پیش از لانه گزینی جنین (PGD)

می دانیم افزایش سن مادر و همچنین وجود بیماری‌های ژنتیکی در زوجین، خطر بروز ناهنجاری‌های کروموزومی را در نوزاد افزایش خواهد داد. پیش از این روش‌های تشخیص ژنتیکی قبل از تولد موسوم به PND برای بررسی ناهنجاری‌های کروموزومی جنین قبل از تولد استفاده می‌شد، اما در صورت تشخیص ناهنجاری در جنین، تصمیم گرفتن در مورد سقط جنین برای زوج‌ها بسیار مشکل بود و صدمات جسمی و روانی زیادی برای‌شان در پی داشت. اکنون با استفاده از روش‌های تشخیص ژنتیکی پیش از لانه گزینی موسوم به PGD می‌توان از بروز این مشکلات جلوگیری کرد. در این روش ۱۶ الی ۱۸ ساعت بعد از انجام لقاح، تخمک‌ها را از نظر لقاح ارزیابی می‌کنند و آن دسته را که دارای دو پیش هسته‌اند، کشت می‌دهند و سپس در روز سوم هنگامی که جنین در مرحله ۶ تا ۸ سلولی است؛ یک یا دو بلاستومر را جدا و ارزیابی میکنند و به اصطلاح داخل رحم می‌کارند. موفقیت درمان با استفاده از این روش به ۲ دلیل افزایش می‌یابد:

•    جنین انتخابی، جنین سالمی است.

•    از شکل‌گیری و تولد کودکان با ناهنجاری‌های ژنتیکی جلوگیری می‌شود.

معمولا در مواردی از روش PGD استفاده می‌شود که فرد بیش از ۳ بار عمل IVF یا میکرواینجکشن انجام داده اما منجر به حاملگی نشده است. حتی در خانم‌های بالای ۳۵ سال، در خانم‌هایی که سقط‌های مکرر بی‌دلیل دارند و همچنین برای تشخیص جنسیت در بیماری‌هایی مانند هموفیلی که وابسته به جنس است و بروز آن به خصوص در پسران بیشتر از دختران است، معمولا این روش موفقیت آمیز است.

۵- اهدا تخمک
در بعضی موارد علل ناباروری به گونهای نیست که با تجویز دارو یا روش‌های پیشرفته درمان ناباروری بتوان آنها را رفع کرد. برای مثال، بعضی زنان به خاطر سن بالا، یائسگی زودرس و اختلالات دیگر، با وجود سلامت اندام‌های باروری به علت عدم تخمک از امکان باروری محروم‌اند. در این افراد تنها راه باروری دریافت تخمک اهدایی از یک داوطلب است. در محیط آزمایشگاه تخمک اهدایی توسط اسپرم‌های مردی که همسر گیرنده تخمک است، لقاح می‌یابد و جنین حاصله از این لقاح به رحم زن نابارور منتقل می‌شود. اولین کودک حاصل از اهدای تخمک در جهان در سال ۱۹۸۴ متولد شده است و این روش هم اکنون در کشور ما پس از طی مراحل شرعی و قانونی آن سال‌هاست که مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۶- اهدای جنین


اهدای  جنین در دو مورد انجام می‌شود؛ اول در مواردی که مشکل ناباروری مربوط به مرد است و مرد قادر به تولید اسپرم نیست و به علت ممنوعیت اهدای اسپرم ناگزیر باید از اهدای جنین استفاده شود و دوم در زوج‌هایی که بنا به هر دلیل، دیگر روش‌های درمان ناباروری به رغم تکرار، موفق نبوده است، اما زن از نظر سن و اندام‌های نگهداری جنین مشکلی ندارد و جنین اهدایی را در رحم خود می‌تواند پرورش دهد.
روند اهدای جنین به این ترتیب است که زوجین بعد از مراجعه به مرکز ناباروری و محرزشدن این مساله که با هیچ کدام از روش‌های درمان ناباروری امکان درمان‌شان وجود ندارد، از آن مرکز نامه‌ای برای دادگاه خانواده و پزشکی قانونی دریافت می‌کنند. پزشکی قانونی و دادگاه بعد از بررسی این مساله در صورت موافقت، مجوز این کار را صادر می‌کند که زوجین با ارائه مجوز به مرکز نگهداری جنین های اهدایی می‌توانند مراجعه کنند یا خودشان اهداکننده جنین را معرفی کنند.

http://www.emruzonline.com